این سنت‌های اصیل، حاصل قرن‌ها خردِ انباشته و تجربه‌ورزی بوده‌اند. اما افسوس که در فرآیند نوسازیِ شتاب‌زده، گرفتار یکسان‌سازی نگران‌کننده و الگوبرداری‌های کورکورانه شدیم؛ هویت بومی نادیده انگاشته شد و بناهایی یک‌شکل و ناسازگار در اقلیم‌های کاملاً متضاد بالا رفتند.
از دست رفتن هویت بصری شهرها و یکنواختیِ کالبدی، پیامدی بسیار فراتر از ظاهر و زیبایی‌شناسی دارد؛ این زوال، مستقیماً به «حس تعلق مکانی» و ریشه‌داری انسان ضربه می‌زند. روح ما با خاطرات کودکی و نشانه‌های بومیِ زادگاهمان گره خورده است. شهری که هویت متمایز خود را حفظ کند، به شهروندش «شناسنامه فرهنگی» می‌بخشد، او با شهر زندگی می‌کند و بدان ریشه می‌دواند. وقتی این تفاوت‌ها و اصالت‌ها محو شوند، بحران هویت در نسل جوان تشدید می‌شود؛ انسانی که حس تعلق نداشته باشد، زادگاهش را بیگانه می‌پندارد و دل‌بستن و ماندن برایش دشوار می‌گردد.
در کنار این رسالت هویتی، خرد معماری بومی از دو منظر حیاتی دیگر نیز راهگشای امروز ماست: «انرژی» و «سلامت انسان». مسئله‌ی بحران انرژی که بر همگان مبرهن است؛ اما در باب سلامت، روان‌شناسی محیطی بر مفهومی بنیادین تأکید دارد به نام «هم‌نوایی انسان با ریتم طبیعت». هرچه کالبد شهر با آهنگ طبیعت هماهنگ‌تر باشد، جسم و جان انسان سالم‌تر است. محبوس‌ماندنِ مداوم در فضاهای کاملاً ایزوله و زیر باد کولرهای مصنوعی، بریدن از طبیعت است که نظام فیزیولوژیک و روان انسان را دچار فرسایش تدریجی می‌کند.
رسالت مشترک دانشگاه و مدیریت شهری، بازخوانیِ این عقلانیت بومی و امتزاج آن با دانش مهندسی امروز است تا شهرهایی بسازیم اصیل، پایدار و زیست‌پذیر.
نظرات
0